Koszyk0
GENÉVRY DZIENNIK URODY

Ceramidy w kosmetykach: bariera skóry krok po kroku

Ceramidy to około połowa masy lipidów, które spajają warstwę rogową. Co z tego wynika przy wyborze kremu i jak odczytać litery NP, AP i EOP na etykiecie.

15.11.2026 · 15 min czytania

Krem na dzień GENÉVRY Hydrocode A5 Lift obok opakowania: ceramidy w kosmetykach i bariera skóry

Ceramidy w kosmetykach to te same lipidy, z których skóra buduje własną barierę: w warstwie rogowej stanowią około połowy masy tłuszczów wypełniających przestrzeń między komórkami. Krem z ceramidami nie dokłada skórze nowej funkcji, tylko uzupełnia materiał, którego w danym momencie brakuje.

To rozróżnienie ma znaczenie praktyczne. Składnik, który skóra wytwarza sama, działa inaczej niż ten, którego nigdy w niej nie było: nie da się go „przedawkować” w sensie biologicznym, ale też nie zadziała spektakularnie w jedną noc. Poniżej rozkładamy ceramidy na części pierwsze: co to jest, skąd się bierze, jak czytać je na etykiecie i w którym miejscu rytuału naprawdę coś zmieniają.

  • Ceramidy stanowią około 50% masy lipidów międzykomórkowych warstwy rogowej, cholesterol około 25%, a wolne kwasy tłuszczowe około 15% (Fujii, Cells 2021).
  • Budowa: zasada sfingoidowa połączona wiązaniem amidowym z kwasem tłuszczowym. Nazwa pochodzi od łacińskiego cera, czyli wosk.
  • Na etykiecie szukaj zapisu „Ceramide” i dwóch liter: NP, AP, EOP, NS, AS. Pierwsza litera opisuje kwas tłuszczowy, druga zasadę sfingoidową.
  • Ceramide NP to dawny Ceramide 3. Cząsteczka się nie zmieniła, zmieniła się tylko nazwa w systemie INCI.
  • Zimą i z wiekiem lipidów międzykomórkowych w warstwie rogowej jest mniej niż latem i w skórze młodej (Rogers i wsp., Archives of Dermatological Research 1996).
  • Proporcje mają znaczenie: w badaniach przedklinicznych najlepiej odbudowywała barierę mieszanina z przewagą ceramidów w stosunku molowym 3:1:1 wobec cholesterolu i kwasów tłuszczowych.
  • Łączenie: ceramidy nie wchodzą w konflikt z retinolem, kwasami, witaminą C ani niacynamidem. To składnik dopełniający, nie konkurencyjny.

Czym są ceramidy i skąd biorą się w skórze

Ceramid to cząsteczka tłuszczowa zbudowana z dwóch części: zasady sfingoidowej (sfingozyny, dihydrosfingozyny, fitosfingozyny albo 6-hydroksysfingozyny) i przyłączonego do niej wiązaniem amidowym kwasu tłuszczowego. Z tych kilku elementów skóra składa ponad tysiąc różnych cząsteczek, które różnią się długością łańcucha i obecnością grup wodorotlenowych. Chemicznie to rodzina, nie jeden związek.

Produkcja odbywa się w naskórku, piętro niżej niż warstwa rogowa. Keratynocyty warstwy ziarnistej pakują prekursory lipidów (między innymi glukozyloceramidy i sfingomielinę) do pęcherzyków zwanych ciałkami blaszkowatymi. Na granicy warstwy ziarnistej i rogowej pęcherzyki opróżniają się w przestrzeń międzykomórkową, a enzymy przerabiają prekursory na gotowe ceramidy i kwasy tłuszczowe. Dopiero tam układają się one w uporządkowane blaszki lipidowe.

Ceramidy używane w kosmetykach powstają dziś najczęściej na drodze syntezy chemicznej albo biotechnologicznej, z surowców roślinnych lub drożdżowych. Osobną grupą są pseudoceramidy: cząsteczki zaprojektowane tak, żeby naśladować układ przestrzenny ceramidu, choć nie są jego dokładną kopią. W publikacjach klinicznych pojawiają się one pod kodami surowcowymi, na przykład PC-104 czy SLE66. Dla skóry liczy się to, czy cząsteczka wpasuje się w strukturę blaszek, a nie jej pochodzenie.

Podstawowy opis chemiczny tej grupy związków znajdziesz w haśle ceramidy w Wikipedii. My zostajemy przy tym, co z tego wynika dla skóry na twarzy.

Jak ceramidy w kosmetykach wspierają barierę skóry

Bariera naskórkowa działa jak mur z cegieł i zaprawy. Cegłami są korneocyty, czyli martwe, spłaszczone komórki warstwy rogowej. Zaprawą jest mieszanina lipidów, które wypełniają przestrzeń między nimi i układają się w wielowarstwowe blaszki. Ten układ decyduje o tym, ile wody ucieka ze skóry w ciągu doby i jak łatwo wnikają do niej substancje drażniące.

Wykres: ceramidy w kosmetykach i w skórze — 50% masy lipidów warstwy rogowej, cholesterol 25%, wolne kwasy tłuszczowe 15%
Skład lipidów międzykomórkowych warstwy rogowej według masy: ceramidy około 50%, cholesterol około 25%, wolne kwasy tłuszczowe około 15%. Resztę stanowią między innymi fosfolipidy i siarczan cholesterolu. Źródło: Fujii M., Cells 2021;10(9):2386.

Proporcje widoczne na wykresie pochodzą z przeglądu Masanoriego Fujii opublikowanego w czasopiśmie Cells (2021;10(9):2386). Autor zwraca uwagę na dwie rzeczy naraz: na udział masowy i na to, że w zdrowej warstwie rogowej ceramidy, cholesterol i kwasy tłuszczowe występują w proporcji zbliżonej do równomolowej. To nie jest sprzeczność, tylko dwa różne sposoby liczenia. Ceramidy są po prostu cięższymi cząsteczkami.

W tej samej pracy opisano osobną podgrupę: ceramidy EO, czyli takie, w których bardzo długi kwas ω-hydroksylowy ma doczepiony drugi kwas tłuszczowy, najczęściej linolowy. Stanowią one od 6,4 do 14,8% wszystkich ceramidów warstwy rogowej, a ich rola jest nieproporcjonalnie duża: długie łańcuchy przeszywają kilka blaszek naraz i spinają je ze sobą. To one najbardziej cierpią, gdy bariera jest uszkodzona.

Stąd biorą się proporcje, które sprawdzono eksperymentalnie. W badaniach przedklinicznych nad odbudową bariery najlepiej wypadła mieszanina lipidów z przewagą ceramidów, w stosunku molowym 3:1:1 wobec cholesterolu i wolnych kwasów tłuszczowych. Sam ceramid podany bez towarzystwa pozostałych dwóch składników radzi sobie gorzej. Dlatego dobrze ułożony krem barierowy rzadko zawiera ceramidy solo, a prawie zawsze w zestawie z cholesterolem, kwasami tłuszczowymi albo olejami roślinnymi bogatymi w kwas linolowy.

U osób z atopowym zapaleniem skóry ten układ jest zaburzony: stosunek ceramidów do cholesterolu w warstwie rogowej jest istotnie obniżony. To obserwacja z literatury dermatologicznej, nie zachęta do leczenia się kremem. Przy rozpoznanym AZS albo utrzymującym się stanie zapalnym skonsultuj pielęgnację z dermatologiem, bo kosmetyk jest wtedy dodatkiem do terapii, a nie jej zamiennikiem.

Co ubywa skórze: wiek, zima i mycie

Ilość lipidów w warstwie rogowej nie jest stała. Zespół Rogersa pobrał je metodą zdejmowania taśmą z twarzy, dłoni i nóg kobiet w różnym wieku i w różnych porach roku. Wyniki opublikowane w Archives of Dermatological Research (1996;288(12):765–770) pokazały dwie prawidłowości, które dobrze tłumaczą zimowe narzekania na skórę.

Pierwsza: masa lipidów międzykomórkowych maleje z wiekiem, a w skórze starszej zmienia się też skład ceramidu 1 (EOS). Ubywa w nim kwasu linolowego, przybywa oleinowego, a to zmienia sposób, w jaki blaszki lipidowe się układają. Druga: we wszystkich badanych miejscach poziom lipidów był wyraźnie niższy zimą niż wiosną i latem. Autorzy wiążą to bezpośrednio z większą podatnością skóry na uszkodzenie bariery i suchość w sezonie grzewczym.

Do tego dochodzą codzienne nawyki, które zabierają lipidy szybciej, niż naskórek je odtwarza. Gorąca woda rozpuszcza tłuszcze lepiej niż letnia. Mydła i żele o wysokim pH wypłukują nie tylko brud. Peelingi używane częściej niż dwa razy w tygodniu zdejmują warstwę rogową szybciej, niż powstaje nowa. Suche powietrze z kaloryferów przyspiesza odparowywanie wody z naskórka, a przesuszona warstwa rogowa gorzej domyka się mechanicznie.

Praktyczny wniosek: zanim dołożysz do półki kolejny krem, sprawdź, co z niej zabrać. Zmiana temperatury wody na letnią i skrócenie mycia twarzy do kilkudziesięciu sekund kosztuje zero złotych, a dla bariery robi czasem więcej niż nowy produkt. Szerzej opisaliśmy ten mechanizm w tekście o pielęgnacji skóry zimą i ochronie bariery.

Ceramidy na etykiecie: jak czytać litery

Zapis „Ceramide NP” nie jest kodem handlowym, tylko nazwą INCI zbudowaną według prostego systemu. Pierwsza litera (albo dwie) opisuje kwas tłuszczowy, druga zasadę sfingoidową. Kiedy znasz te skróty, lista składników przestaje być zagadką.

Zapis na etykiecie Co oznaczają litery Czego się spodziewać
Ceramide NP N = kwas nie-hydroksylowy, P = fitosfingozyna Najczęściej spotykany ceramid kosmetyczny. Dawna nazwa: Ceramide 3
Ceramide AP A = kwas α-hydroksylowy, P = fitosfingozyna Grupa obecna w zdrowej warstwie rogowej, często dodawana razem z NP
Ceramide NS N = kwas nie-hydroksylowy, S = sfingozyna Jedna z liczniejszych frakcji naturalnych, w kosmetykach rzadsza
Ceramide AS A = kwas α-hydroksylowy, S = sfingozyna Spotykana w mieszankach wieloceramidowych
Ceramide EOP / EOS EO = estryfikowany kwas ω-hydroksylowy Najdłuższe cząsteczki, 6,4–14,8% puli ceramidów w skórze, spinają blaszki lipidowe
Phytosphingosine, Sphingosine sama zasada sfingoidowa Prekursor, nie gotowy ceramid. Bywa dodawany obok ceramidów
Pseudoceramidy analogi syntetyczne, np. kody PC-104, SLE66 Naśladują układ przestrzenny ceramidu, nie są jego kopią

Drugie pytanie, które zadaje sobie każdy czytający skład, brzmi: ile tego jest. Odpowiedź rzadko da się odczytać z etykiety. Zgodnie z art. 19 rozporządzenia 1223/2009 składniki wymienia się malejąco według masy, ale wszystko poniżej 1% można ustawić w dowolnej kolejności. Ceramidy pracują w stężeniach ułamkowych, więc ich miejsce na końcu listy to norma, a nie sygnał ostrzegawczy. Bardziej diagnostyczne jest to, czy obok nich stoi cholesterol i jakiś kwas tłuszczowy albo olej roślinny.

Trzecia rzecz: nazwy marketingowe. „Kompleks ceramidowy” na froncie opakowania nie mówi nic o składzie, dopóki nie sprawdzisz listy INCI na tylnej ściance. Tam nie ma miejsca na hasła. Jeśli chcesz przećwiczyć czytanie całego składu, a nie tylko tej jednej grupy, zajrzyj do przewodnika po kwasie hialuronowym i jego formach na etykiecie, gdzie ta sama logika działa przy innej rodzinie składników.

Z czym łączyć ceramidy, a czego unikać

Ceramidy są jednym z najbardziej koleżeńskich składników w pielęgnacji. Nie mają pH, które musiałoby pasować do reszty rutyny, nie utleniają się jak witamina C i nie wchodzą w reakcje, które unieczynniałyby inne substancje. Pytanie nie brzmi więc „czy można”, tylko „w której kolejności”.

Składnik Łączyć z ceramidami? Pora dnia
Retinol Tak. Ceramidy nakładane po retinolu łagodzą uczucie ściągnięcia w pierwszych tygodniach wieczór
Kwasy AHA / BHA Tak, ale po kwasach, nie przed. Najpierw złuszczanie, potem odbudowa wieczór
Witamina C Tak. Serum pierwsze, krem z ceramidami jako warstwa domykająca rano
Niacynamid Tak. Zestaw bez zastrzeżeń, oba składniki pracują przy barierze rano i wieczór
Kwas hialuronowy Tak. Hialuron na wilgotną skórę, ceramidy nad nim, żeby związana woda nie odparowała rano i wieczór
Filtr przeciwsłoneczny Tak. Ceramidy pod filtrem, filtr zawsze na końcu porannej rutyny rano
Mydło o wysokim pH, toniki z alkoholem Nie. To nie kwestia reakcji chemicznej, tylko wypłukiwania lipidów —

Jedyne realne ograniczenie dotyczy konsystencji, nie chemii. Ceramidy zamyka się zwykle w emulsjach o wyższej zawartości fazy tłuszczowej, więc przy skórze tłustej warto wybierać formuły lżejsze i nakładać je cienko. Trzy kremy o bogatej konsystencji jeden na drugim nie dadzą trzy razy lepszej bariery, tylko zatkane ujścia gruczołów i nieprzyjemny film.

Błąd, który widzimy najczęściej

Skóra zaczyna piec po kwasach, więc do rutyny trafia krem z ceramidami, a kwasy zostają w niezmienionej częstotliwości. Bariera nie ma wtedy czasu, żeby się odbudować. Kolejność jest odwrotna: najpierw zmniejsz częstotliwość złuszczania, potem obserwuj, czy sam krem wystarczy. Pełna wymiana komórek warstwy rogowej zajmuje około czterech tygodni, więc tyle mniej więcej trwa też powrót do spokojnego stanu.

Dla jakiej skóry ceramidy mają sens

Ceramidy w kosmetykach najwięcej zmieniają tam, gdzie bariera jest osłabiona, a nie tam, gdzie problemem jest nadmiar sebum. Poniżej cztery sytuacje, w których ich obecność w składzie jest realnym argumentem za produktem.

Skóra sucha i odwodniona. Uczucie ściągnięcia po umyciu, szorstkość na policzkach, drobne łuszczenie przy skrzydełkach nosa. Tutaj ceramidy działają u podstawy problemu, bo uzupełniają materiał, którego fizycznie brakuje między komórkami.

Skóra wrażliwa i podrażniona. Po kuracji retinolem, po kwasach, po zabiegu w gabinecie, po tygodniu w górach. Skóra reaguje szczypaniem na produkty, które wcześniej tolerowała. To sygnał, że bariera przepuszcza więcej, niż powinna.

Skóra dojrzała. Z wiekiem maleje masa lipidów międzykomórkowych, co opisano w cytowanej wyżej pracy Rogersa. Krem z ceramidami nie zatrzyma upływu czasu, ale uzupełnia deficyt, który da się zmierzyć.

Skóra zimą. Sezon grzewczy łączy trzy czynniki naraz: niższy poziom lipidów w warstwie rogowej, suche powietrze w pomieszczeniach i gorące prysznice. Zmiana kremu na bogatszy od listopada do marca jest u wielu osób jedyną potrzebną korektą rutyny.

Skóra tłusta i mieszana też ma ceramidy w barierze i też może je tracić, zwłaszcza przy intensywnym oczyszczaniu. Różnica dotyczy nośnika: szukaj emulsji lekkich, żelowo-kremowych, zamiast bogatych balsamów. Przy rozpoznanych chorobach skóry, w ciąży oraz przy stosowaniu leków dermatologicznych decyzję o składzie pielęgnacji skonsultuj z lekarzem lub dermatologiem.

Bariera krok po kroku: rano i wieczorem

Ceramidy nie wymagają osobnego kroku w rutynie. Najczęściej są częścią kremu, więc pytanie brzmi raczej, co się dzieje przed nim i po nim. Poniżej układ, który sprawdza się przy skórze z osłabioną barierą.

Rano:

  1. Mycie letnią wodą, delikatnym produktem, przez kilkadziesiąt sekund. Przy bardzo suchej skórze rano wystarczy sama woda.
  2. Serum na lekko wilgotną skórę, jeśli używasz witaminy C albo nawilżających humektantów.
  3. Krem na dzień z ceramidami, cienką warstwą, wklepywany zamiast rozcierany.
  4. Filtr przeciwsłoneczny jako ostatni krok pielęgnacji. Zimą również, bo promieniowanie UVA przenika przez chmury i szyby.

Wieczorem:

  1. Demakijaż olejkiem lub mleczkiem, jeśli nosisz makijaż albo filtr o wysokiej fotostabilności.
  2. Mycie właściwe, znowu letnią wodą.
  3. Składnik aktywny: retinol albo kwasy, nigdy oba tego samego wieczoru. Przy podrażnionej skórze odpuść ten krok na kilka dni.
  4. Krem na noc z ceramidami. To moment, w którym skóra i tak intensywniej odbudowuje lipidy, więc materiał z zewnątrz trafia w dobry czas.

Dwie zasady, które oszczędzają rozczarowań. Nie zmieniaj więcej niż jednej rzeczy naraz, bo przy trzech nowych produktach nie będziesz wiedzieć, który pomógł, a który uczulił. I daj rutynie cztery tygodnie, zanim ocenisz efekt, bo tyle trwa pełna wymiana komórek warstwy rogowej.

Jak wpisać ceramidy w rytuał z GENÉVRY

Ceramidy należą do palety składników opisanych w materiałach formulacyjnych GENÉVRY w części dotyczącej pielęgnacji bariery. Co dokładnie zawiera konkretna formuła, mówi lista INCI na opakowaniu i karta produktu. To jedyne wiążące źródło i tak też radzimy je traktować przy każdej marce, nie tylko naszej.

Hydrocode A5 Lift (genevry.com) to szwajcarski krem na dzień w opakowaniu 30 ml, pomyślany jako drugi krok porannego rytuału, po serum. W badaniu aparaturowym tej formuły średnie nawilżenie skóry wzrosło o 41% po czterech tygodniach regularnego stosowania (Corneometer CM 825, n=10). Formuła objęta jest zgłoszeniem patentowym EP25226630.9 (patent pending).

Nocticode R5 to krem na noc 30 ml z liposomalnym retinolem 0,3%, czyli ten krok wieczorny, przy którym pielęgnacja bariery jest najbardziej potrzebna. W badaniu aparaturowym średnia długość zmarszczek zmalała z 2,08 do 1,88 mm po czterech tygodniach, czyli o 10%, a zmniejszenie odnotowano u 9 z 10 uczestniczek (repliki silikonowe, VISIOLINE VL650). Retinol wprowadza się stopniowo, rano obowiązkowo z filtrem, i nie stosuje się go w ciąży. Oba kremy w jednym zestawie zbiera The Day & Night Duo.

Produkty są zgłoszone do CPNP i powstają w zakładzie z wdrożonym systemem HACCP. Marka nie testuje na zwierzętach, zgodnie z zasadą cruelty free obowiązującą w Unii Europejskiej.

FAQ: ceramidy w pytaniach

Czy ceramidy z kremu docierają tam, gdzie są potrzebne?

Ceramidy działają w warstwie rogowej, czyli na samym wierzchu naskórka, i tam też trafiają z kremu. Nie muszą pokonywać bariery, bo same są jej częścią. Badania nad odbudową bariery pokazują, że najlepiej wypadają mieszanki z cholesterolem i kwasami tłuszczowymi, a nie ceramid podany pojedynczo.

Czym różni się Ceramide NP od Ceramide 3?

Niczym. To ta sama cząsteczka pod dwiema nazwami: „Ceramide 3” to starszy zapis INCI, zastąpiony przez „Ceramide NP”. Litery opisują budowę: N oznacza kwas nie-hydroksylowy, P fitosfingozynę.

Czy ceramidy zatykają pory?

Same ceramidy nie należą do składników komedogennych, bo występują naturalnie w skórze każdego typu. Problemem bywa nośnik: bogata, tłusta baza kremu przy skórze tłustej może sprzyjać zapychaniu ujść gruczołów. Rozwiązaniem jest lżejsza formuła, nie rezygnacja ze składnika.

Czy można łączyć ceramidy z retinolem?

Tak, i jest to jedno z sensowniejszych połączeń w pielęgnacji wieczornej. Retinol przyspiesza wymianę komórek, co w pierwszych tygodniach bywa odczuwane jako suchość i ściągnięcie. Krem z ceramidami nałożony po nim uzupełnia lipidy i łagodzi ten etap.

Po jakim czasie widać efekt kremu z ceramidami?

Uczucie komfortu i mniejsze ściąganie po myciu pojawia się zwykle w ciągu kilku dni. Na zmianę wyglądu skóry, czyli gładkość i równomierność, trzeba liczyć około czterech tygodni, bo tyle trwa pełny cykl wymiany komórek warstwy rogowej.

Czy ceramidy w kosmetykach są pochodzenia zwierzęcego?

Historycznie pozyskiwano je z surowców zwierzęcych, dziś produkuje się je syntetycznie albo biotechnologicznie, z udziałem drożdży i surowców roślinnych. Pewność daje wyłącznie deklaracja producenta na opakowaniu, bo nazwa INCI nie rozróżnia pochodzenia.

Czy zimą potrzebuję innego kremu niż latem?

Często tak. Poziom lipidów w warstwie rogowej jest zimą wyraźnie niższy niż wiosną i latem, co wykazano w badaniach Rogersa i współpracowników. Bogatsza konsystencja od listopada do marca bywa jedyną zmianą, jakiej wymaga rutyna.

Zacznij od jednego ruchu: weź do ręki krem, którego używasz wieczorem, i sprawdź na liście INCI, czy jest w nim słowo „Ceramide”, a jeśli tak, czy towarzyszy mu cholesterol albo olej roślinny. To pięć sekund, a odpowiedź mówi więcej niż cała przednia strona opakowania. Jeśli chcesz dołożyć do bariery drugi dobrze opisany składnik, przeczytaj hasło o niacynamidzie, który pracuje w tym samym obszarze od innej strony.

GENÉVRY SWITZERLAND

Formuły z tego artykułu

Produkt kosmetyczny. Efekty mogą się różnić u poszczególnych osób.

KRĄG GENÉVRY

Bliżej piękna.
Bliżej GENÉVRY.

Dołącz do naszego świata. Wybierz 20,00 zł rabatu lub gua sha w prezencie przy pierwszym zamówieniu.

Twój klimat